Młyn się kręci. Letnia Szkoła Tradycji i Rzemiosła
Program służy wsparciu społecznej opieki nad zabytkami. Prowadzony przez Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Dziedzictwa "Młyn-Papiernia" Ośrodek Naukowo-Dydaktyczny w Młynie Papierni jest kuźnią wolontariatu na rzecz dziedzictwa, miejscem zdobywania wiedzy i praktycznych umiejętności. Szczególną wagę przywiązujemy do działań związanych z zachowaniem zabytków architektury drewnianej oraz młynów wodnych - niezwykle cennych, a przy tym szczególnie zagrożonych elementów dziedzictwa materialnego regionu, które nie mają szans przetrwać bez powszechnego uznania wartości oraz zachowania tradycji rzemieślniczych.
Program "Młyn się kręci. Letnia Szkoła Tradycji i Rzemiosła" obejmuje szereg działań realizowanych w sierpniu i wrześniu 2025 roku, w tym:
Warsztaty promocji dziedzictwa
Warsztaty służące rozwijaniu umiejętności atrakcyjnego opowiedzenia o dziedzictwie. Warsztaty wykorzystujące m.in. storytelling, naukę tworzenia instalacji mobilnych i podstawy identyfikacji wizualnej, to możliwość wypracowania nowych narzędzi opowiadania o konkretnym zabytku i wzmocnienia kompetencji w zakresie promocji dziedzictwa.
Warsztaty ciesielskie
Drewno jest niezwykle ważnym materiałem w lokalnych tradycjach architektonicznych, szczególe znaczenie ma zaś w młynach, gdzie występuje zarówno w konstrukcji obiektu jak i w elementach ciągu technologicznego. Umiejętności ciesielskie związane z bieżącym utrzymaniem, konserwacją i budową obiektów drewnianych są pożądane zarówno przez użytkowników obiektów drewnianych jak i specjalistów - architektów, konserwatorów zabytków i wykonawców prac. Uczestnicy warsztatów ciesielskich mają możliwość poznania specyfiki tej dziedziny rzemiosła i wsparcia opieki nad zabytkowym młynem.
Warsztaty młynarskie
Zabytkowe młyny stanowią skomplikowany system urządzeń hydrotechnicznych, budynków i elementów technologicznych. Młyny pozbawione "wnętrza" i kontekstu krajobrazowego tracą wartość. Zachowanie materialnego dziedzictwa młynów zbożowych wymaga od ich opiekunów specyficznej wiedzy dotyczącej działania ciągu przemiałowego, obsługi maszyn, podstaw młynarstwa oraz unikalnych umiejętności związanych z konserwacją urządzeń. Warsztaty tradycyjnego młynarstwa są rzadką okazją do zdobycia tej wiedzy i umiejętności.
Warsztaty rodzinne
Warsztaty rodzinne stanowią połączenie edukacji na rzecz opieki nad zabytkami z integracją społeczną wokół idei dziedzictwa i jakościowym czasem poświęconym własnej rodzinie. Dla każdego, dużego i małego wolontariusza znajdzie się tutaj coś ciekawego.
Festyn Młynarski "Dzień młyńskich opowieści"
Podsumowaniem projektu jest zaplanowane na sobotę 20 września wydarzenie odbywające się w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa - pełen atrakcji i niespodzianek festyn młynarski.
"MŁYŃSKIE OPOWIEŚCI"
W folderze przedstawiamy trzy ścieżki opowieści - trasy edukacyjne opracowane w ramach zadania „Młyn się kręci. Letnia Szkoła Tradycji i Rzemiosła” w 2025 roku. Ścieżki, tak różne, jak różni są nasi Goście. Oczywiście nic nie zastąpi wizyty w Młynie - to tutaj jest najlepszy czas i miejsce na pełne doświadczenie siły młyńskich opowieści. W tym miejscu chcielibyśmy zaledwie zaznaczyć wielowątkowość i złożoność młyńskiego uniwersum, zachęcić do odwiedzin i zaciekawić. A Ty, drogi Gościu? Którą ścieżką opowieści chciałbyś z nami powędrować?.
Na ostatnich stronach folderu zebraliśmy również informacje dotyczące całego zadania „Młyn się kręci. Letnia Szkoła Tradycji i Rzemiosła”.
Folder dostępny jest w formie papierowej oraz jako flipbook pod adresem https://flipbookpdf.net/web/site/08e8d22710b30612e0185383c98bcddd6ad5c039202512.pdf.html
Zadanie "Młyn się kręci. Letnia Szkoła Tradycji i Rzemiosła" zostało dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa "Wspólnie dla Dziedzictwa" w kwocie 60 000 zł.
Papier czerpany z Doliny Płoni
Kultura ludowa jest nierozerwalnie związana z miejscem, w którym powstaje; czerpie materiały, kolory i inspirację z otaczającej przyrody. Jej podtrzymanie odbywa się poprzez przekazywanie wiedzy i umiejętności bezpośrednio w obrębie danej społeczności, co służy umacnianiu więzi społecznych i poczucia tożsamości. W przypadku doliny Płoni naturalny związek pomiędzy ludźmi i krajobrazem uległ zerwaniu wraz z wymianą ludności po II wojnie światowej. Nowi mieszkańcy nie stanowili jednolitej grupy etnicznej, w obrębie której mogłyby być kultywowane dawne tradycje, a proces "oswajania" dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego ich nowej małej ojczyzny był długotrwały i do dzisiaj nie jest w pełni zakończony. Wzmacnianiu poczucia tożsamości lokalnej, więzi społecznych i zakorzenienia w krajobrazie służą działania edukacyjno-animacyjne związane z podtrzymaniem tradycyjnego rzemiosła realizowane przez Stowarzyszenie. Zadanie "Papier czerpany z Doliny Płoni", realizowane w sierpniu i wrześniu 2024 roku, odwoływało się do tradycji miejsca - funkcjonującego w dolinie w XVIII i XIX wieku młyna papierniczego i papiernictwa jako rozwijającej się przez wieki tradycji rzemieślniczej, łącząc je z ludowymi tradycjami włókienniczymi i barwierskimi. Papier czerpany z włókien rosnących lokalnie roślinnych i barwiony roślinnie staje się dziełem samym w sobie, oddającym poprzez kolor i strukturę bogactwo przyrody, materialne i niematerialne dziedzictwo danego miejsca. Równocześnie może stanowić unikalne, specyficzne dla doliny Płoni tworzywo, z którego powstawać będą przedmioty użytkowe i rękodzieło artystyczne.
W sierpniu i wrześniu 2024 w ramach programu "Papier czerpany z Doliny Płoni" zrealizowane zostały następujące wydarzenia:
Spacer papierniczo-zielarski, którego celem było pokazanie bogactwa przyrodniczego i historii jako przestrzeni zakorzenienia tradycyjnego rzemiosła i sztuki ludowej. Uczestnicy spaceru uczyli się rozpoznawać dzikie i sadzone w pobliżu domostw ludzkich rośliny wykorzystywane w tradycyjnym włókiennictwie i barwierstwie.
Warsztaty łączące papiernictwo i ludowe włókiennictwo. Uczestnicy warsztatów nauczyli się pozyskiwać i przetwarzać naturalne włókna z wybranych roślin występujących w dolinie Płoni, przygotowywać pulpę papierniczą oraz czerpać papier o różnorodnych strukturach i fakturach.
Warsztaty łączące papiernictwo i ludowe barwierstwo, których uczestnicy nauczyli się pozyskiwać roślinny materiał barwierski, a następnie planować i realizować proces czerpania papieru barwionego roślinnie uzyskując bogatą paletę odcieni.
Warsztaty kreatywne wykorzystujące potencjał kreatywny roślinnego papieru czerpanego, angażujące różnorodne dziedziny rzemiosła w tym introligatorstwo, kaligrafię i wycinanki. Uczestnicy warsztatów wykorzystali papier czerpany między innymi do tworzenia albumów rodzinnych i zielników, kartek okolicznościowych, zakładek do książek i form dekoracyjnych.
Festyn Papierniczy, w programie którego znalazły się: wystawa "Papier czerpany z Doliny Płoni", otwarte warsztaty papiernicze i rozstrzygnięcie konkursu rękodzieła papierniczego zrealizowanego w Szkole Podstawowej nr 1 w Barlinku.
Zadanie "Papier czerpany z Doliny Płoni zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury EtnoPolska. Edycja 2024.
